close zoeken
 

Interview met Sjarel Ex

“Het hart van de stad krijgt er een kamer bij”.

Directeur Sjarel Ex over het allereerste openbare kunstdepot ter wereld.

Je bent de bedenker van het Depot Boijmans Van Beuningen. Hoe kwam je op het idee?

Toen ik hier begon in 2004 heb ik mijn eerste honderd dagen alleen maar met de mensen intern gesproken en niet met de buitenwereld gecommuniceerd. Ze vertelden me over de overstroming van het depot in kelder van het museumgebouw in 1999 wat ongeveer de watersnoodramp van 1953 was voor dit museum. Overstromingen kwamen daarna regelmatig voor. In mijn eerste weken bezocht ik ook het prentenkabinet dat toen zes meter onder de grond lag. Tussen werken van Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Leonardo Da Vinci, Michelangelo liepen de zilvervisjes in het rond. Dat was een situatie die door het museum werd gedoogd. Ik dacht; we moeten snel de faciliteiten op orde maken om het museum goed te kunnen voortzetten.

Wat was de druppel waardoor je zei “zo kan het niet langer”?

De twee overstromingen van 23 juni 2015. Nadat we om drie uur ’s middags de eerste onder controle hadden gekregen, stroomde om vijf uur het water opnieuw binnen in het depot. De pompen draaiden op elektriciteit, maakten door alle regen en stoom kortsluiting en vielen een voor een uit. De brandweercommandant kwam naar mij toe en zei ‘we kunnen bij een strategische doorgang zandzakken leggen en dan is eerst uw boekencollectie verloren en een half uur later pas de kunstcollectie. Wat wilt u?’ Ik moest dus kiezen wat ik het eerst verloren wilde laten gaan en ik antwoordde – terwijl ik erg van boeken houd – ‘doet u dan eerst de boeken maar.’ Toen hebben we met een enorm verlengsnoer de stekkers van de uitgevallen pompen, ingeplugd op een hoger gelegen verdieping. En gelukkig sloegen ze aan! Om drie uur ’s nachts hadden we de boel onder controle. Onderweg naar huis heb ik op de fiets keihard geschreeuwd en gehuild en gezegd: dit gaat dus niet meer! Er moet nú een oplossing komen.

Hoeveel collectie bedreigende overstromingen heb je meegemaakt?

Vijf. Mensen van buiten het museum met wie ik hierover sprak, reageerden steeds laconiek: ‘heb je weer een regendansje gedaan, jong?’ Het idee voor het depot is uit nood geboren, maar vooral vanuit de overtuiging dat de kunstwerken in het depot zichtbaar voor het publiek zouden moeten zijn. Het is een waanzinnige methode om op een zintuiglijke en fysieke manier met kunst in aanraking te komen.

Dat kan nu straks in een spectaculaire komvorm naar ontwerp van Winy Maas van architectenbureau MVRDV. Wat spreekt je aan in het ontwerp?

Het is autonoom. Doordat de buitenkant van het gebouw uit spiegels bestaat, werkt het depot als een soort fata morgana of hallucinatie. Het depot wordt het middelpunt van het Museumpark. Ik denk dat het heel mooi is om het panorama van de stad in de spiegeling van het gebouw te zien. Inhoudelijk gezien is het depot een schatkamer met kunstwerken die door generaties zijn verzameld. We brengen er de collectie mee naar de volgende generatie. Ik denk dat het depotgebouw trots gaat genereren en mensen gaat aantrekken. Het gebouw is vreemd genoeg om er iets mee te hebben.

Wat voor een sfeer zal het gebouw oproepen als je er binnen bent?

Een werkgebouw; een stoer gebouw met veel beton waar mensen aan het werk zijn. Door het depot publiek toegankelijk te maken krijg je als bezoeker een kijkje achter de schermen en inzicht in hoe een museum werkt en functioneert. De sfeer van het gebouw is heel gastvrij. Je kunt op je gemak de collectie van het museum bekijken, of een gids inschakelen die je rondleidt in de depots of restauratieateliers.

Hoe denk je dat het museum en depot gebouw ten op zichte van elkaar gaan functioneren?

Ze zullen totaal van elkaar verschillen qua vorm en qua inhoud. In het museum blijven we tentoonstellingen maken, in het depot kan het publiek meekijken met wat er achter de schermen gebeurt. Het depot is heel fotogeniek. Ik denk dat het zwaartepunt van de straat, bij het depot gaat liggen met veel levendigheid en sociale activiteiten. We hebben de eerste ontwerpen van het plein rondom het depot al gezien en die zijn zo ontzettend leuk. Ik denk dat het hart van de stad er een kamer bijkrijgt.